Rozbudowa ul. Białołęckiej – jak wygląda procedura odszkodowań?

W związku z wydaniem przez Prezydenta m.st. Warszawy decyzji nr 99/AM/BIA/ZRID/2024 z 26 kwietnia 2024 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej (ZRID) dotyczącej rozbudowy ul. Białołęckiej, wiele osób zadaje pytania o zasady ustalania i wypłaty odszkodowań. Poniżej wyjaśniamy, jak przebiega ta procedura.

1️⃣ Postępowania odszkodowawcze – aktualny stan

Decyzja ZRID dotyczy 146 działek ewidencyjnych. Dla całej inwestycji odnotowano 109 spraw odszkodowawczych.

Na dzień sporządzenia informacji:

w 8 sprawach wszczęto postępowania administracyjne,
w 1 sprawie wydano decyzję ustalającą wysokość odszkodowania,
pozostałe sprawy są na etapie analiz poprzedzających formalne wszczęcie postępowania.

Postępowania prowadzi Biuro Geodezji i Katastru m.st. Warszawy (BGiK).

Warto podkreślić, że:

BGiK wydaje decyzje administracyjne ustalające wysokość odszkodowania,
wypłaty środków dokonuje inwestor – Stołeczny Zarząd Rozbudowy Miasta,
wypłata następuje w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o odszkodowaniu stała się ostateczna (chyba że strony uzgodnią inny sposób zapłaty).

2️⃣ Dlaczego odszkodowania nie są jeszcze wypłacane?

Od decyzji ZRID wniesiono odwołanie do Wojewody Mazowieckiego. Oznacza to, że decyzja nie jest jeszcze ostateczna.

W praktyce oznacza to, że wypłata pełnych odszkodowań może nastąpić dopiero po:

uprawomocnieniu się decyzji,
formalnym pozbawieniu praw do nieruchomości.

Jednocześnie przepisy tzw. specustawy drogowej przewidują możliwość wypłaty zaliczki w wysokości 70% ustalonego odszkodowania – na wniosek osoby uprawnionej. Zaliczka wypłacana jest w terminie 30 dni od złożenia wniosku.

3️⃣ Kto jest stroną postępowania?

Nie można jednoznacznie wskazać liczby właścicieli oczekujących na wypłatę, ponieważ:

liczba stron zależy od stanu prawnego każdej nieruchomości,
postępowania wszczynane są z urzędu,
przed ich rozpoczęciem organ musi dokładnie ustalić, komu przysługuje interes prawny.

W tym celu analizowane są m.in.:

księgi wieczyste,
ewidencja gruntów i budynków,
inne dokumenty potwierdzające tytuł prawny do nieruchomości.

Strony są informowane o każdym etapie sprawy zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego.

4️⃣ Dlaczego sprawdzany jest stan prawny sprzed 1999 roku?

Organ ma obowiązek zbadać, czy dana nieruchomość nie stała się już wcześniej własnością miasta lub Skarbu Państwa na podstawie innych przepisów, w tym art. 73 ustawy wprowadzającej reformę administracyjną.

Zgodnie z tym przepisem nieruchomości zajęte pod drogi publiczne i pozostające 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub samorządu, z dniem 1 stycznia 1999 r. mogły stać się ich własnością z mocy prawa – za odszkodowaniem.

Dla inwestycji przy ul. Białołęckiej w trzech przypadkach badane są przesłanki zastosowania tego przepisu. Postępowania w tym zakresie mają pierwszeństwo przed ustalaniem odszkodowania w trybie specustawy drogowej.

5️⃣ Dlaczego procedura trwa?

Sprawy odszkodowawcze są szczególne, ponieważ dotyczą wydatkowania środków publicznych. Organ ma obowiązek:

dokładnie ustalić stan faktyczny i prawny,
zgromadzić pełny materiał dowodowy,
działać rzetelnie i transparentnie.

W ramach prowadzonych działań występowano m.in. do właściwych komórek Urzędu m.st. Warszawy o:

informacje o wcześniejszych odszkodowaniach,
dane dotyczące ewentualnych wywłaszczeń,
dokumenty planistyczne potrzebne do wyceny nieruchomości,
potwierdzenie ostateczności decyzji ZRID.

Część odpowiedzi została już przeanalizowana, natomiast w niektórych zakresach (np. dokumentacja planistyczna) organ nadal oczekuje na informacje.

Podsumowanie

Obecnie:

trwają postępowania administracyjne,
została wydana jedna decyzja odszkodowawcza,
wypłaty pełnych kwot będą możliwe po uprawomocnieniu się decyzji ZRID,
istnieje możliwość uzyskania 70% zaliczki na wniosek uprawnionej osoby.

Każda sprawa analizowana jest indywidualnie, z uwzględnieniem stanu prawnego nieruchomości i obowiązujących przepisów.